{"id":7119,"date":"2021-12-09T07:26:42","date_gmt":"2021-12-09T05:26:42","guid":{"rendered":"https:\/\/stiftadmont.at\/?p=7119"},"modified":"2026-10-20T20:20:24","modified_gmt":"2026-10-20T18:20:24","slug":"antonius-gratiadei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/blog\/antonius-gratiadei\/","title":{"rendered":"Antonius Gratiadei - opat Admont w s\u0142u\u017cbie cesarskiej"},"content":{"rendered":"
\n\t
\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Antonius Gratiadei - opat Admont w s\u0142u\u017cbie cesarskiej<\/h2>\n\n
\"Herb
\u00a0Herb opata Antoniusza Gratiadei<\/figcaption><\/figure>\n\n

W\u015br\u00f3d opat\u00f3w z Admontu, kt\u00f3rzy pe\u0142nili funkcj\u0119 doradc\u00f3w cesarza Fryderyka III i Maksymiliana I, szczeg\u00f3lne miejsce zajmuje pochodz\u0105cy z Wenecji Antonius Gratiadei. Uwa\u017cany jest on za jedn\u0105 z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii opactwa benedyktyn\u00f3w. Nie zosta\u0142 on bowiem wybrany przez zgromadzenie, lecz mianowany przez cesarza, kt\u00f3ry w ten spos\u00f3b niejako narzuci\u0142 go mnichom. \u201eChronicon Admontense\u201d opisuje jego kadencj\u0119 jako opata w ma\u0142o pozytywnych s\u0142owach: Antonius mia\u0142 rzekomo sprzeniewierzy\u0107 maj\u0105tek opactwa, a w ko\u0144cu w 1491 roku pr\u00f3bowa\u0142 uciec. Wkr\u00f3tce po rzekomej ucieczce Antonius zosta\u0142 jednak schwytany i uwi\u0119ziony w Gallenstein. Tam zmar\u0142 nied\u0142ugo potem, nie doczekawszy si\u0119 rehabilitacji.<\/p>\n

Mimo to uchodzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c za osob\u0119 szczeg\u00f3lnie zainteresowan\u0105 sztuk\u0105 i sprzyjaj\u0105c\u0105 rozwojowi kultury. To w\u0142a\u015bnie jemu zawdzi\u0119cza Biblioteka opactwa Admont<\/a> a mianowicie 46 inkunabu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re naby\u0142 w r\u00f3\u017cnych drukarniach w Europie i kt\u00f3re cz\u0119\u015bciowo zleci\u0142 dodatkowo oprawi\u0107, oraz co najmniej 12 r\u0119kopis\u00f3w. Antonius Gratiadei by\u0142 pierwotnie mnichem z zakonu minorit\u00f3w i studiowa\u0142 teologi\u0119 w Pary\u017cu. Nie ma dokument\u00f3w potwierdzaj\u0105cych, kiedy nawi\u0105za\u0142 kontakty z rodzin\u0105 cesarsk\u0105. Niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a okre\u015blaj\u0105 go jako wychowawc\u0119 Maksymiliana, jednak nie da si\u0119 tego udowodni\u0107.<\/p>\n\n

Dyplomata w s\u0142u\u017cbie cesarza i papie\u017ca<\/h2>\n

Od 1 pa\u017adziernika 1478 r. wyk\u0142ada\u0142 jako profesor nadzwyczajny na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu w Leuven. Nast\u0119pnie Gratiadei pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dyplomatyczn\u0105 we W\u0142oszech w imieniu arcyksi\u0119cia Maksymiliana. Pod koniec 1480 roku wys\u0142ano go do Florencji, aby podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 zjednoczenia si\u0142 chrze\u015bcija\u0144skich przeciwko Turkom. Podczas pobytu w tym mie\u015bcie bardzo ceniono jego zdolno\u015bci oratorskie. 28 stycznia 1481 r. przebywa\u0142 w Rzymie. Tam nawi\u0105za\u0142 kontakty z kr\u0119gami humanistycznymi, a w szczeg\u00f3lno\u015bci z Bartolomeo Manfredi (Aristophilusem).<\/p>\n

Z polecenia papie\u017ca Sykstusa Gratiadei pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 po\u015brednika podczas soboru w Bazylei w 1482 roku. Uda\u0142o mu si\u0119 w\u00f3wczas powstrzyma\u0107 cesarza Fryderyka III przed udzieleniem poparcia pr\u00e4latowi Andreasowi Jamometi\u0107owi, zwolennikowi reform, kt\u00f3ry zwo\u0142a\u0142 ten sob\u00f3r. Cesarz postanowi\u0142 go wynagrodzi\u0107. Poniewa\u017c Gratiadei mia\u0142 notoryczne problemy finansowe, jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 form\u0105 \u201ewynagrodzenia\u201c by\u0142o przyznanie mu ko\u015bcielnych prebend, poniewa\u017c jako w\u0142adca krajowy mia\u0142 nad nimi w\u0142adz\u0119. Gratiadei otrzyma\u0142 najpierw dochody z parafii Gars w Dolnej Austrii. Okaza\u0142y si\u0119 one jednak zbyt ma\u0142e, by pokry\u0107 jego wysokie wydatki. Dlatego Fryderyk III mianowa\u0142 go opatem klasztoru benedyktyn\u00f3w \u015bw. Trudperta w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Schwarzwaldu.<\/p>\n

Z Schwarzwaldu do Admontu<\/h2>\n

W niekt\u00f3rych dokumentach z 1483 roku Gratiadei okre\u015bla si\u0119 jako \u201eabbas sancti Trudperti\u201d. Jednak arcyksi\u0105\u017c\u0119 Zygmunt z Tyrolu bardzo szybko po\u0142o\u017cy\u0142 kres tej funkcji opata. Zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce tamtejszy konwent wybra\u0142 ju\u017c opata, a on sam potwierdzi\u0142 ten wyb\u00f3r. Cesarz Fryderyk III uleg\u0142 i musia\u0142 oczywi\u015bcie szybko znale\u017a\u0107 inny klasztor dla swojego faworyta. Wykorzysta\u0142 niezgod\u0119, kt\u00f3ra powsta\u0142a w\u015br\u00f3d mnich\u00f3w opactwa benedyktyn\u00f3w w Admont w Styrii po \u015bmierci Jana III von Trauttmannsdorf. W ten spos\u00f3b mianowa\u0142 Gratiadei opatem.<\/p>\n

Antonius Gratiadei jako opat Admontu<\/h2>\n

Konwent zgodzi\u0142 si\u0119 na to, ale nie bez zapewnienia sobie pewnych praw. Gratiadei musia\u0142 podpisa\u0107 kapitulacj\u0119 wyborcz\u0105. Zgodnie z ni\u0105 nie m\u00f3g\u0142 bez zgody konwentu ani sprzedawa\u0107 d\u00f3br kapitu\u0142y, ani przyznawa\u0107 urz\u0119d\u00f3w czy prebend. Nie wolno by\u0142o r\u00f3wnie\u017c przyjmowa\u0107 do zakonu nikogo \u201ez obcego narodu i j\u0119zyka\u201c. Jeszcze przed Bo\u017cym Narodzeniem tego samego roku, 21 grudnia 1483 r., Fryderyk III mianowa\u0142 go hrabi\u0105 palaty\u0144skim i doradc\u0105 cesarskim. Po tym uznaniu Giovanni di Candida na pocz\u0105tku 1484 r. wybi\u0142 drugi medal z jego wizerunkiem.<\/p>\n

W trakcie sprawowania urz\u0119du opata Antonius pe\u0142ni\u0142 liczne zadania dyplomatyczne z polecenia Fryderyka III, a od 1486 roku r\u00f3wnie\u017c na rzecz kr\u00f3la Maksymiliana, przy kt\u00f3rego koronacji we Frankfurcie by\u0142 osobi\u015bcie obecny. Kolejne podr\u00f3\u017ce zaprowadzi\u0142y Gratiadei jeszcze przez pewien czas do Niderland\u00f3w oraz do miasta, w kt\u00f3rym wcze\u015bniej prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107, czyli do uniwersyteckiego Leuven.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n

Tam, 22 pa\u017adziernika 1486 r., skorzysta\u0142 ze swoich uprawnie\u0144 jako \u201ehrabia palatyn\u201c i dokona\u0142 uznania prawowito\u015bci pary braci urodzonych poza zwi\u0105zkiem ma\u0142\u017ce\u0144skim. W pa\u017adzierniku 1487 roku Gratiadei otrzyma\u0142 zlecenie przeprowadzenia w St. P\u00f6lten wst\u0119pnych negocjacji w sprawie zawieszenia broni z kr\u00f3lem W\u0119gier Maciejem Korwinem.\u00a0Z powodu tych misji prze\u0142o\u017cony klasztoru bardzo rzadko przebywa\u0142 w swoim opactwie. Chocia\u017c zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sprawami wewn\u0119trznymi klasztoru, cz\u0119sto opuszcza\u0142 opactwo, aby uda\u0107 si\u0119 przez St. Gallen do Linzu na dw\u00f3r cesarski. Twierdza Gallenstein, po\u0142o\u017cona na granicy Dolnej i G\u00f3rnej Austrii, by\u0142a miejscem spotka\u0144 notariusza obdarzonego specjalnymi uprawnieniami z pra\u0142atami i szlacht\u0105 z obu s\u0105siednich kraj\u00f3w.<\/p>\n\n

Po jego \u015bmierci<\/h2>\n

Trzy lata po swojej \u015bmierci cesarz Maksymilian napisa\u0142 do do\u017cy Wenecji na pro\u015bb\u0119 swojego nast\u0119pcy o odzyskanie rzekomo skradzionych skarb\u00f3w opactwa Admont. Niestety, nie jest jasne, czy cokolwiek zosta\u0142o kiedykolwiek zwr\u00f3cone.<\/p>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/section>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":7124,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-7119","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-geschichte"],"acf":[],"yoast_head":"\nAntonius Gratiadei: Abt im Dienst des Kaisers - Stift Admont<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Antonius Gratiadei, Abt von Admont und Rat Kaiser Friedrichs III.: Diplomat, F\u00f6rderer der Stiftsbibliothek und umstrittene Gestalt des Stiftes.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/blog\/antonius-gratiadei\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Antonius Gratiadei \u2013 Ein Admonter Abt in kaiserlichen Diensten\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Antonius Gratiadei, Abt von Admont und Rat Kaiser Friedrichs III.: Diplomat, F\u00f6rderer der Stiftsbibliothek und umstrittene Gestalt des Stiftes.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/blog\/antonius-gratiadei\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Stift Admont\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/stiftadmont\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-12-09T05:26:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-20T18:20:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/stiftadmont.at\/wp-content\/uploads\/Abt-Anton-I-Dei-Gratia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2433\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2145\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minut\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Antonius Gratiadei: opat na s\u0142u\u017cbie cesarza \u2013 opactwo Admont","description":"Antonius Gratiadei, opat Admontu i doradca cesarza Fryderyka III: dyplomata, mecenas biblioteki opactwa oraz posta\u0107 budz\u0105ca kontrowersje w opactwie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/blog\/antonius-gratiadei\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Antonius Gratiadei \u2013 Ein Admonter Abt in kaiserlichen Diensten","og_description":"Antonius Gratiadei, Abt von Admont und Rat Kaiser Friedrichs III.: Diplomat, F\u00f6rderer der Stiftsbibliothek und umstrittene Gestalt des Stiftes.","og_url":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/blog\/antonius-gratiadei\/","og_site_name":"Stift Admont","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/stiftadmont\/","article_published_time":"2021-12-09T05:26:42+00:00","article_modified_time":"2026-10-20T18:20:24+00:00","og_image":[{"width":2433,"height":2145,"url":"https:\/\/stiftadmont.at\/wp-content\/uploads\/Abt-Anton-I-Dei-Gratia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/","url":"https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/","name":"Antonius Gratiadei: opat na s\u0142u\u017cbie cesarza \u2013 opactwo Admont","isPartOf":{"@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/stiftadmont.at\/wp-content\/uploads\/Abt-Anton-I-Dei-Gratia.jpg","datePublished":"2021-12-09T05:26:42+00:00","dateModified":"2026-10-20T18:20:24+00:00","description":"Antonius Gratiadei, opat Admontu i doradca cesarza Fryderyka III: dyplomata, mecenas biblioteki opactwa oraz posta\u0107 budz\u0105ca kontrowersje w opactwie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/#primaryimage","url":"https:\/\/stiftadmont.at\/wp-content\/uploads\/Abt-Anton-I-Dei-Gratia.jpg","contentUrl":"https:\/\/stiftadmont.at\/wp-content\/uploads\/Abt-Anton-I-Dei-Gratia.jpg","width":2433,"height":2145,"caption":"Abt Anton I Dei Gratia"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/blog\/antonius-gratiadei\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/stiftadmont.at\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Antonius Gratiadei \u2013 Ein Admonter Abt in kaiserlichen Diensten"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/#website","url":"https:\/\/stiftadmont.at\/","name":"Opactwo Admont","description":"Benedykty\u0144ski klasztor i atrakcja turystyczna w Ges\u00e4use","publisher":{"@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/stiftadmont.at\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/#organization","name":"Opactwo Admont","url":"https:\/\/stiftadmont.at\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/stiftadmont.at\/wp-content\/uploads\/logo_greyscale.png","contentUrl":"https:\/\/stiftadmont.at\/wp-content\/uploads\/logo_greyscale.png","width":510,"height":111,"caption":"Stift Admont"},"image":{"@id":"https:\/\/stiftadmont.at\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/stiftadmont\/","https:\/\/www.instagram.com\/benediktinerstiftadmont\/","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/benediktinerstift-admont","https:\/\/www.youtube.com\/@benediktinerstiftadmont"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7119","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7119"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54056,"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7119\/revisions\/54056"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stiftadmont.at\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}