Zankl spotyka Schwarza.
Zankl spotyka Schwarza: dwie postacie powojennej sztuki styryjskiej
Dwóch artystów, jedno pokolenie
Znali się i cenili, byli członkami-założycielami stowarzyszenia sztuk plastycznych ze Styrii o nazwie „Junge Gruppe“, które powołało do życia ważną dla Grazu i całej Styrii instytucję kulturalną, a mianowicie Forum Stadtpark. Mowa o Hannesie Schwarzu (1926–2014) i Gustavu Zanklu (*1929). Ich młodość upłynęła pod znakiem kontaktu z ideologią nazistowską. Łączyło ich jednak jedno: obaj potrafili dobrze rysować. Hannes Schwarz został wybrany ze względu na swój talent do elitarnej szkoły nazistowskiej. Jego edukacja artystyczna zakończyła się jednak nagle wraz z powołaniem do brutalnej wojny, która skonfrontowała go ze śmiercią i umieraniem. Z kolei Gustavowi Zanklowi odmówiono przyjęcia do szkoły inżynierskiej z powodu jego buntowniczości. Kilka lat różnicy w wieku pozwoliło mu jednak uniknąć aktywnego udziału w działaniach wojennych. Jednak indoktrynacja, kary za odstępcze zachowanie oraz wszystkie obciążenia psychiczne pozostawiły również w nim głębokie ślady.
Po wojnie: nauczyciel i artysta
W latach powojennych obaj postanowili zostać nauczycielami, a konkretnie nauczycielami sztuki. Schwarz uczył w Weiz, a Zankl – po zakończeniu pracy jako inżynier – w Grazu. Jednocześnie zajmowali się twórczością artystyczną. W 1953 roku w Weiz zorganizowano wystawę „Młodej Grupy“, z dala od Grazu, gdzie potomkowie grackiej secesji na razie nie znajdowali dla siebie miejsca. Jednak w Weiz ich abstrakcyjne kompozycje spotkały się z wyraźną niechęcią. Były to bowiem lata po panowaniu nazistowskim, a propagowana wówczas koncepcja sztuki nadal wywierała wpływ.
Hannes Schwarz: człowiek w bólu
Po tych początkowych latach dalej rozwijali swoją sztukę. W latach 60. Hannes Schwarz zwrócił się ku postaci ludzkiej, okropnościom ziemskiej egzystencji, bólowi, lękom, zranieniu i samotności. Świadczą o tym obrazy cierpiącego, zniszczonego człowieka leżącego w łóżku szpitalnym na tle czarnej, pustej przestrzeni. Albo też umieszcza postacie ludzkie siedzące przy okrągłym stole, w znacznej odległości od siebie. Ciała są pokryte bliznami i ranami. Seria „Postać za kratami“ przedstawia zdeformowane, krwawiące ciała za czarnymi prętami. Ten refleksyjny Schwarz jest naznaczony filozoficznymi ideami egzystencjalizmu. Dlatego w swoich wielkoformatowych pracach wyraża tę bezradność człowieka w świecie. Pozwala nam przy tym współczuć, uczestniczyć w bólu.
Gustav Zankl: Sztuka jako badania naukowe
Gustav Zankl obrał inną ścieżkę formalną. Sztuka oznacza dla niego bowiem badania naukowe. Jego badania nad kwantami barwy znalazły odzwierciedlenie od lat 60. XX wieku w ruchomych obiektach artystycznych, takich jak prace z cyklu „Cluster of Information“ (2007). Są to przeważnie pomalowane płyty lub bryły ze sklejki, których kompozycje kolorystyczne opierają się na precyzyjnych obliczeniach. Uczestnictwo jest przy tym nadrzędną przesłanką artystyczną Zankla. Jego obiekty artystyczne mają, jak sam pisze, pobudzać widzów do „aktywnego obcowania“, do „poszerzania potencjału uczuciowego i myślowego“.
Zankl spotyka się ze Schwarzem w muzeum
W 2015 roku Zankl zaprezentował cykl „Cluster of Information“ w Centrum im. Hannesa Schwarza w Weiz. W 2022 roku klasztor nabył ten cykl dzieł. Dlatego w tym roku można obejrzeć zestawienie dzieł oraz różnych podejść artystycznych obu styryjskich twórców: Zankl spotyka się ze Schwarzem. Po raz kolejny uwidacznia się tym samym centralna idea strategii wystawienniczej ostatnich dwóch dekad: nawiązywanie dialogu. Sztuka ekspresyjna spotyka się ze sztuką konkretną, a obie mają na celu poruszenie nas emocjonalnie.
W 2024 roku mija 10. rocznica śmierci Hannesa Schwarza. Jest to jednocześnie okazja do zorganizowania cyklu wydarzeń, które skupiają się na jego działalności w kluczowych momentach jego życia.
W związku z tym [nazwa instytucji] bierze udział w tym wydarzeniu, organizując dwie wystawy oraz wieczór dyskusyjny. Muzeum opactwa Admont w latach 2025 i 2026 w ramach cyklu wydarzeń organizowanych wspólnie przez styryjskie instytucje kulturalne, mających na celu upamiętnienie twórczości styryjskiego malarza i myśliciela Hannesa Schwarza (1926–2014).